Jak samodzielnie wybrać OFE ?

   Stopa zwrotu funduszu - to jeden z najważniejszych paramaterów opisujących zyski funduszu emerytalnego, na które każdy pracujący (czyli każdy posiadacz konta w funduszu emerytalnego) powinien zwracać co jakiś czas uwagę, a zwłaszcza wybierając fundusz emerytalny na początku pracy. To od zysków funduszu emerytalnego w dużej mierze zależy wysokość przyszłej emerytury.

 

 

   Wszystkim, którzy nie zdążą lub nie wybiorą samodzielnie funduszu emerytalnego, zostanie przyporządkowany fundusz emerytalny w drodze losowania. Takie losowania odbywają się dwa razy w ciągu roku - w ostatnim dniu roboczym lipca oraz stycznia. ZUS, na kilka tygodni przed samym losowaniem, w specjalnym liście przypomina wszystkim zainteresowanym o konieczności wyboru OFE. Nie warto zwlekać i czekać na korespondencję, ale jeśli już tak się zdarzyło - to ostatni dzwonek na podjęcie rozsądnej decyzji!

   Dlaczego to tak ważne? Fundusz emerytalny, do którego ZUS w przyszłości będzie przesyłał część składki emerytalnej, inwestuje pieniądze ubezpieczonych na rynku finansowym w różne instrumenty (np. obligacje, rządowe papiery skarbowe, akcje). Od tego, jak dobrze zainwestuje zależy wysokość przyszłych emerytur klientów. Naturalnie fundusze emerytalne inwestują pieniądze klientów z większym lub mniejszym powodzeniem, a to jakie zyski lub straty odnoszą obrazuje tzw. stopa zwrotu funduszu.

   Dlatego pozostawienie decyzji o wyborze OFE umownej "maszynie losującej" skazujemy się na to, że zostanie nam przyporządkowany fundusz, z zysków którego niekoniecznie będziemy usatysfakcjonowani. Co więcej - zasady są takie, że w losowaniu biorą udział te fundusze, które "uzyskały wyższe stopy zwrotu niż średnia ważona stopa zwrotu wszystkich funduszy w dwóch ostatnich okresach rozliczeniowych, z zastrzeżeniem, że aktywa netto funduszu nie przekraczają 10% aktywów całego rynku OFE" - czytamy na stronach Komisji Nadzoru nad Ubepieczeniami i Funduszami Emerytalnymi (KNUiFE), co oznacza, że te największe fundusze nie będą brane pod uwagę.

   Kierowanie się zasadą - "im większy fundusz, tym lepszy" - jest błędem. Udowadniały to już, swoimi wynikami, w nie zamierzchłej przeszłości niektóre mniejsze fundusze i mniej znane "marki". Jednak brak świadomego wyboru OFE, sprawia, że osoba ma zawężoną możliwość wyboru spośród tylko określonej, mniejszej liczby funduszy oraz naraża na dodatkowe późniejsze koszty przy ewentualnej zmianie funduszu na inny, lepszy.
Poza tym, im później od rozpoczęcia pracy wybierzemy fundusz tym gorzej. Zwlekając z wyborem funduszu zgadzamy się na to, że składki przechowywane w ZUS "leżą" i nie procentują, podczas, gdy mogłyby już "pracować" na emeryturę ubezpieczonego.

   Stopa zwrotu z inwestycji jest podstawową miarą oceny skuteczności polityki inwestycyjnej OFE. W uproszczeniu - stopa zwrotu pokazuje, ile - w ujęciu procentowym - zarobiły poszczególne fundusze na lokowaniu pieniędzy klientów. Komisja Nadzoru Ubezpieczeń i Funduszy Emerytalnych wylicza i podaje do publicznej wiadomości stopę zwrotu za ostatnie 36 miesięcy. Publikacja tych danych odbywa się w ostatnim dniu marca oraz w ostatnim dniu września. Wcześniej wyliczano 24-miesięczną stopę zwrotu, która była upubliczniana co kwartał.

   Zyski lub straty z inwestycji funduszy emerytalnych wyliczane są na podstawie zmiany wartości jednostki rozrachunkowej, czyli umownej jednostki, na którą przeliczane są aktywa funduszu (czyli np. obligacje, akcje, lokaty i gotówka) kupowane za napływające do OFE pieniądze  ze składek i wypłat transferowych kilkunastu milionów Polaków. Ze stóp zwrotu wszystkich funduszy emerytalnych wyliczana jest średnia ważona stopa zwrotu, wyliczana na podstawie stóp zwrotu i przeciętnego udziału w rynku poszczególnych OFE (udział w rynku obliczany na podstawie wielkości aktywów netto). Przy wyliczeniu średni udział w rynku nie może być większy niż 15 procent. Jeśli któryś z OFE posiada wyższy udział, wówczas do obliczeń przyjmuje się wartość 15 procent i jednocześnie powiększa się proporcjonalnie wskaźniki pozostałych funduszy. Obecnie na rynku działa 15 funduszy emerytalnych.

   Organ nadzoru, czyli wspomniana Komisja Nadzoru Ubezpieczeń i Funduszy Emerytalnych wylicza także minimalną wymaganą stopę zwrotu, która równa jest połowie obliczonej wcześniej średniej ważonej stopie zwrotu albo średniej stopie pomniejszonej o 4 punkty procentowe. W zależności od tego, która wartość jest niższa, to właśnie ją przyjmuje się za minimalną stopę zwrotu. Tak wyliczony wskaźnik służy zapewnieniu bezpieczeństwa systemu emerytalnego. Jeśli któryś z funduszy osiągnie niższą stopę zwrotu niż ta minimalna wówczas musi uzupełnić tzw. niedobór, który powstał w wyniku słabych wyników inwestycyjnych funduszu. Braki w pierwszej kolejności pokrywane są z rachunku rezerwowego (prowadzonego na wypadek powstania niedoboru), następnie - ze środków znajdujących się na rachunku części dodatkowej Funduszu Gwarancyjnego. Jeśli te środki nie zapewnią pokrycia strat, wówczas PTE musi wyrównać starty z własnych środków. Kolejny etap to pokrycie niedoboru ze środków części podstawowej Funduszu Gwarancyjnego. Na końcu tego łańcucha stoi Skarb Państwa, który gwarantuje spłatę brakującej kwoty.

   Ustawa o funduszach emerytalnych określa również specjalny "mechanizm bezpieczeństwa" - tzw. mechanizm minimalnej wymaganej stopy zwrotu. Wielkość ta daje uczestnikowi pewność, że stopa zwrotu jego funduszu nie będzie znacząco niższa od średniej stopy zwrotu wszystkich funduszy. Minimalną wymaganą stopę zwrotu oblicza w odpowiedni sposób organ kontrolujący OFE - Komisja Nadzoru Ubezpieczeń i Funduszy Emerytalnych (KNUiFE).

   Gdyby więc, wskutek niefortunnych inwestycji, fundusz poniósł duże straty finansowe, powstały niedobór pokrywany jest w pierwszej kolejności z umorzenia jednostek rozrachunkowych zgromadzonych na rachunku rezerwowym, a w następnej kolejności - z umorzenia jednostek rozrachunkowych zgromadzonych na rachunku części dodatkowej Funduszu Gwarancyjnego.

   Gdyby to zabezpieczenie okazało się niewystarczające, straty w dalszej kolejności pokrywane są ze środków właściciela OFE, czyli odpowiedniego Powszechnego Towarzystwa Emerytalnego (PTE) i Funduszu Gwarancyjnego, natomiast ostatecznym gwarantem pokrycia strat jest Skarb Państwa.
Wyniki finansowe fundusze emerytalne przedstawiają w półrocznych i rocznych sprawozdaniach, które można dostać w siedzibach lub na ich stronach internetowych (fundusz, na żądanie członka, ma również obowiązek udzielić pełnej informacji na temat aktualnego stanu konta, wysokości składek, wartości jednostki rozrachunkowej lub stopy zwrotu).

źródło opracowania: www.knf.gov.pl